حسن حسن زاده آملى
323
هزار و يك كلمه (فارسى)
چو عكس صاعد آمد سير نازل * ليالى خوانيش اندر منازل ليالى اندر اينجا همچو اشباح * ليالى اندر آنجا همچو ارواح بدان بر اين نمط ايام و اشهر * كه مىآيد پديد از ماه و از خور شب قدر اندرين نشأه نمودى * بود از ليلة القدر صعودى چو ظلّى روز اينجا روزها راست * كه يوم اللّه يوم القدر اينجاست مر انسانى كه باشد كون جامع * شب قدر است و يوم اللّه واقع در مراتب يوم و ليل در آخر كتاب انسان و قرآن بتفصيل بحث كردهايم . ( ط 1 ، ص 185 ، 251 ) . اصل 39 و ديگر اصل مستفاد از احوال ياد شده اين كه نفس را وحدت حقّه ظلّيه است نه وحدت عددى - يعنى وحدت حقّهء حقيقيه حق ( تعالى شأنه ) راست ، و وحدت حقّهاى كه ظلّ اين وحدت حقه حقيقيه الهيه است از آن نفس است - « و من عرف نفسه عرف ربّه » در غزلى از ديوانم آمده است ( ص 32 ، ط 2 ) : نفس را فوق تجرّد بود از امر إله * واحد است ارچه نه آن واحد كمّ عدديست اصل 40 اصل ديگر اين كه ظهور و بروز تمثّلات را مطابق اغراض نهانى سلّاك و خواستههاى درونى آنان دخلى بسزاست . واقعه دوازدهم كه گفتهايم : « براى يادنامه حضرت استاد علامه طباطبائى به تحرير رساله أنّه الحق اشتغال داشتم كه آن جناب برايم متمثل شده است » ؛ و نيز واقعه چهارم كه گفتهايم : « به قرائت سوره واقعه قرآن كريم تشرّف داشتم كه تمثّلى آنچنانى برايم روى آورده است » ، بر اين اصل قويماند . و همچنين تمثل سوره انبياء كه در واقعه بيست و سوم گفته آمد .